Skolyoz ve Schroth Yöntemi Nedir? Egzersizler, Uygulama ve Merak Edilenler
Skolyoz, omurganın yalnızca yana doğru eğilmesi olarak düşünülse de aslında üç boyutlu bir omurga ve gövde değişikliğidir. Omurgadaki eğriliğe vertebral rotasyon, gövde asimetrileri ve bazı kişilerde kaburga bölgesinde belirginleşme eşlik edebilir.
Skolyozun özellikleri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Eğriliğin derecesi, bulunduğu bölge, kişinin yaşı, büyüme durumu ve omurganın yapısal özellikleri uygulanabilecek yaklaşımların belirlenmesinde önemlidir.
Skolyoza özgü egzersiz yaklaşımları arasında en çok bilinen yöntemlerden biri Schroth yöntemidir. Schroth yaklaşımında kişinin eğrilik özellikleri dikkate alınarak üç boyutlu postür düzenlemeleri, solunum, gövde kontrolü ve egzersizlerden yararlanılır.
Bu yazıda skolyozun ne olduğundan Schroth yönteminin nasıl uygulandığına, egzersizlerin amacından yetişkinlerde skolyoza kadar sık merak edilen konuları ayrıntılı olarak ele alacağız.
Skolyoz nedir?
Skolyoz, omurganın frontal düzlemde yana doğru eğriliğinin yanı sıra omurganın rotasyonunu da içerebilen üç boyutlu bir durumdur.
Röntgen üzerinde omurgadaki eğriliğin büyüklüğünün belirlenmesinde genellikle Cobb açısı kullanılır. Genel olarak Cobb açısının 10 derece ve üzerinde olması skolyoz tanımlamasında kullanılan ölçütlerden biridir.
Ancak yalnızca Cobb açısına bakılması skolyozun bütün özelliklerini açıklamaz. Aynı Cobb açısına sahip iki kişinin gövde görünümü, rotasyonu, postürü ve fonksiyonel durumu birbirinden oldukça farklı olabilir.
Bu nedenle skolyoz söz konusu olduğunda eğriliğin derecesinin yanında eğriliğin yeri, yönü, rotasyon özellikleri, büyüme potansiyeli ve kişinin genel durumu da önem taşır.
Skolyoz neden oluşur?
Skolyozun farklı türleri bulunmaktadır.
En sık karşılaşılanlardan biri idiyopatik skolyozdur. “İdiyopatik”, kesin nedenin bilinmediği anlamına gelir. Özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde görülebilir.
Bunun dışında doğuştan omurga gelişim farklılıklarına bağlı konjenital skolyoz, bazı nörolojik veya kas hastalıklarıyla ilişkili nöromüsküler skolyoz ve yetişkinlik döneminde omurgadaki dejeneratif değişikliklerle ilişkili skolyoz türleri bulunabilir.
Bu nedenle skolyozun nedeninin yalnızca “yanlış oturma”, “çanta taşıma” veya “kötü duruş” olduğunu söylemek doğru değildir.
Skolyoz nasıl fark edilir?
Skolyoz bazı kişilerde dışarıdan fark edilebilen gövde asimetrilerine neden olabilir.
Örneğin:
Omuz seviyelerinde farklılık,
Bir kürek kemiğinin daha belirgin görünmesi,
Bel kıvrımlarında asimetri,
Kalça seviyelerinde farklılık,
Gövdenin bir tarafa doğru kaymış görünmesi,
Öne eğilme sırasında sırtın veya belin bir tarafının daha belirgin hale gelmesi
gibi bulgular görülebilir.
Ancak bu belirtilerin bulunması tek başına skolyoz tanısı anlamına gelmez. Kesin değerlendirme için gerekli durumlarda hekim tarafından klinik inceleme ve görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Schroth yöntemi nedir?
Schroth yöntemi, skolyoza özgü geliştirilmiş üç boyutlu egzersiz yaklaşımlarından biridir.
Yöntemin temelinde herkese aynı egzersizi yaptırmak yerine kişinin skolyoz eğrisinin özelliklerinin dikkate alınması bulunur.
Schroth yaklaşımında kişinin gövde asimetrilerini fark etmesi, postürünü aktif olarak düzenlemeyi öğrenmesi, belirli solunum stratejilerinden yararlanması ve düzeltilmiş pozisyonu günlük yaşam içerisinde kontrol edebilmesi üzerinde çalışılabilir.
Dolayısıyla Schroth yalnızca birkaç hareketten oluşan standart bir egzersiz programı değildir.
Schroth yönteminin temel prensipleri nelerdir?
Schroth yaklaşımında birkaç temel kavram öne çıkar.
1. Üç boyutlu postür düzenlemesi
Skolyoz üç boyutlu bir durum olduğu için egzersiz yaklaşımı da yalnızca omurgayı sağa veya sola hareket ettirmekten ibaret değildir.
Gövdenin uzaması, yana doğru yer değiştirmelerin kontrol edilmesi ve rotasyon özelliklerinin dikkate alınması gibi farklı bileşenler birlikte ele alınabilir.
2. Aktif uzama
Kişinin omurgasını ve gövdesini kontrollü şekilde uzatması Schroth egzersizlerinde kullanılan prensiplerden biridir.
Buradaki amaç yalnızca “dik durmak” değildir. Kişinin kendi eğri özelliklerine uygun bir gövde kontrolü geliştirmesi hedeflenir.
3. Rotasyonel solunum
Schroth yaklaşımının dikkat çeken özelliklerinden biri solunumun egzersizlerin bir parçası olarak kullanılmasıdır.
Solunum sırasında göğüs kafesinin farklı bölgelerinde hareket farkındalığı oluşturulmaya çalışılabilir.
4. Kas aktivasyonu ve stabilizasyon
Postür düzenlendikten sonra kişinin bu pozisyonu aktif olarak koruyabilmesi önemlidir.
Bu nedenle gövde kaslarının kontrollü aktivasyonu ve stabilizasyon egzersizleri programa dahil edilebilir.
5. Günlük yaşama aktarım
Schroth yaklaşımı yalnızca egzersiz sırasında yapılan hareketlerle sınırlı değildir.
Oturma, ayakta durma ve günlük aktiviteler sırasında kişinin gövde farkındalığını artırmaya yönelik çalışmalar da programın bir parçası olabilir.
Schroth egzersizleri herkeste aynı mıdır?
Hayır.
Bu, Schroth yaklaşımının en önemli özelliklerinden biridir.
Bir kişinin torakal bölgede sağ konveks eğriliği bulunabilirken başka bir kişide lomber bölgede farklı bir eğrilik görülebilir. Bazı kişilerde birden fazla eğrilik de bulunabilir.
Dolayısıyla internette görülen herhangi bir “skolyoz egzersizini” kişinin kendi eğri özelliklerini bilmeden uygulamak, skolyoza özgü egzersiz yaklaşımının mantığıyla aynı değildir.
Egzersiz seçimi ve uygulanma şekli bireysel özelliklere göre değişebilir.
Schroth yönteminde hangi egzersizler yapılır?
Tek bir standart Schroth egzersiz listesi bulunmaz.
Program içerisinde kişinin durumuna göre:
Postür farkındalığı,
Aktif uzama,
Üç boyutlu gövde kontrolü,
Rotasyonel solunum,
Gövde stabilizasyonu,
Denge,
Kas kuvveti,
Hareket kontrolü,
Günlük yaşam pozisyonları
üzerinde çalışmalar yapılabilir.
Egzersizler ayakta, oturarak, yan yatışta veya farklı destek pozisyonlarında gerçekleştirilebilir.
Schroth egzersizleri skolyozu düzeltir mi?
Bu konuda en önemli noktalardan biri gerçekçi beklentidir.
Skolyozun seyri; kişinin yaşı, büyüme potansiyeli, eğriliğin büyüklüğü ve özellikleri gibi birçok faktörden etkilenir.
Skolyoza özgü egzersizlerin amacı her kişide Cobb açısını belirli bir derece azaltmak şeklinde değerlendirilmemelidir.
Bilimsel çalışmalarda skolyoza özgü egzersizlerin farklı sonuçları araştırılmaktadır. Ancak herhangi bir kişide “şu kadar derece düzelme” garantisi vermek bilimsel olarak doğru değildir.
Yetişkinlerde Schroth egzersizi yapılabilir mi?
Schroth yalnızca çocuk ve ergenlerle sınırlı bir yaklaşım değildir.
Yetişkin skolyozunda da kişinin durumuna göre egzersiz ve hareket temelli yaklaşımlardan yararlanılabilir.
Yetişkinlerde hedefler çocuk ve ergenlerden farklı olabilir. Örneğin hareket kapasitesi, gövde kontrolü, postür farkındalığı, günlük yaşam aktiviteleri ve kişinin fiziksel kapasitesi daha fazla ön plana çıkabilir.
Bu nedenle yetişkin bir kişinin egzersiz programı ergenlik dönemindeki bir kişinin programıyla aynı olmak zorunda değildir.
40–50 yaşından sonra skolyoz egzersizi yapılır mı?
Yaş tek başına egzersiz yapılmasına engel değildir.
Orta ve ileri yaşlarda da kişinin genel sağlık durumu, omurga özellikleri ve fiziksel kapasitesi dikkate alınarak uygun egzersizler planlanabilir.
Ancak yetişkinlik döneminde omurgada dejeneratif değişiklikler, disk problemleri veya başka kas-iskelet sistemi durumları da bulunabileceğinden egzersiz seçiminin bireyselleştirilmesi önemlidir.
Skolyozda pilates yapılabilir mi?
Pilates; kuvvet, gövde kontrolü, denge ve hareket farkındalığı açısından kullanılabilecek bir egzersiz yaklaşımıdır.
Ancak genel Pilates egzersizleri ile skolyoza özgü egzersizler aynı şey değildir.
Skolyozu bulunan bir kişide egzersiz programı hazırlanırken eğriliğin özellikleri ve kişinin fiziksel durumu dikkate alınabilir.
Skolyozda yüzme faydalı mıdır?
Yüzme genel fiziksel aktivite açısından yararlı bir egzersiz seçeneği olabilir. Kardiyovasküler kapasiteyi destekler ve birçok kas grubunun çalışmasını sağlar.
Ancak yüzmenin tek başına skolyoza özgü bir düzeltici egzersiz yöntemi olarak değerlendirilmesi doğru değildir.
Skolyoz için planlanan egzersizlerle genel fiziksel aktiviteleri birbirinden ayırmak gerekir.
Skolyozda spor yapılabilir mi?
Birçok skolyozlu kişi fiziksel aktivite ve spora devam edebilir.
Ancak yapılabilecek sporun türü ve yoğunluğu kişinin yaşı, eğriliğinin özellikleri, mevcut şikâyetleri ve genel sağlık durumuna göre değerlendirilmelidir.
Özellikle ağrı, nörolojik belirtiler veya başka sağlık sorunları bulunduğunda ilgili sağlık profesyonellerinin görüşü önemlidir.
Skolyoz ağrı yapar mı?
Skolyoz ile ağrı arasındaki ilişki kişiden kişiye değişebilir.
Özellikle yetişkinlerde bel veya sırt ağrısı görülebilir; ancak skolyozu olan herkesin ağrısı olmak zorunda değildir. Aynı şekilde bel veya sırt ağrısı bulunan herkesin ağrısının nedeni skolyoz değildir.
Ağrının tek bir yapıya bağlanmadan değerlendirilmesi önemlidir.
Skolyozda korse kullanılır mı?
Korse kararı egzersiz kararından farklı bir konudur.
Özellikle büyüme dönemindeki kişilerde eğriliğin derecesi, ilerleme riski ve büyüme potansiyeli gibi faktörlere göre hekim tarafından korse gündeme getirilebilir.
Korse gereksiniminin kişisel olarak değerlendirilmesi gerekir.
Schroth ve korse birlikte uygulanabilir mi?
Bazı skolyoz yönetim yaklaşımlarında skolyoza özgü egzersizler ve korse uygulaması birlikte ele alınabilir.
Ancak herkesin korse kullanması gerekmediği gibi, korse gereksinimi ve kullanım biçimi de kişiye göre değişir.
Schroth egzersizleri ne kadar süre yapılmalıdır?
Bunun için herkes için geçerli tek bir süre bulunmaz.
Egzersiz programının süresi ve sıklığı kişinin:
Yaşına,
Eğrilik özelliklerine,
Fiziksel kapasitesine,
Egzersizleri öğrenme durumuna,
Günlük yaşamına,
Egzersiz programına uyumuna
göre değişebilir.
Burada önemli noktalardan biri egzersizlerin doğru şekilde öğrenilmesi ve düzenli uygulanabilmesidir.
Schroth egzersizleri evde yapılabilir mi?
Öğrenilmiş egzersizlerin bir kısmı ev programının parçası olabilir.
Ancak özellikle başlangıç aşamasında kişinin kendi eğrisine uygun pozisyonları, düzeltmeleri ve solunum prensiplerini doğru anlaması önemlidir.
İnternetten rastgele seçilen hareketlerle kişiye özgü hazırlanmış skolyoz egzersiz programı aynı şey değildir.
Schroth yöntemi kaç derecelik skolyozda uygulanır?
Schroth için yalnızca tek bir Cobb açısına dayanan “şu derecede başlanır, şu derecede yapılmaz” şeklinde genel bir sınır vermek doğru değildir.
Egzersiz yaklaşımının uygunluğu değerlendirilirken Cobb açısının yanında yaş, büyüme durumu, eğriliğin özellikleri ve kişinin genel durumu birlikte dikkate alınır.
Skolyoz derecesi egzersizle azalır mı?
Skolyozla ilgili internette en sık sorulan sorulardan biri budur.
Bilimsel araştırmalarda skolyoza özgü egzersizlerin Cobb açısı, gövde rotasyonu, yaşam kalitesi ve farklı klinik sonuçlar üzerindeki etkileri incelenmektedir.
Ancak sonuçlar kişiden kişiye değişebileceğinden herhangi bir egzersiz yöntemi için kesin derece azalması vaat etmek doğru değildir.
Özellikle büyüme çağındaki bir bireyle erişkin bir kişinin beklentileri aynı olmamalıdır.
Schroth egzersizlerinde nefes neden önemlidir?
Skolyoz göğüs kafesinin biçimini ve hareketini de etkileyebilir.
Schroth yaklaşımında kullanılan solunum çalışmaları, kişinin gövdesinin farklı bölgelerindeki hareketi fark etmesine ve üç boyutlu düzeltme prensiplerine katkıda bulunmasına yönelik kullanılabilir.
Bu nedenle solunum, yöntemin karakteristik bileşenlerinden biridir.
Schroth ile klasik egzersiz arasındaki fark nedir?
Genel egzersiz programları kuvvet, esneklik, dayanıklılık ve fiziksel kapasiteyi geliştirmeye odaklanabilir.
Schroth ise skolyoza özgü bir yaklaşım olması nedeniyle kişinin eğrilik paternini dikkate alan üç boyutlu düzeltme prensiplerini içerir.
Bu, genel egzersizin gereksiz olduğu anlamına gelmez. Kişinin ihtiyacına göre skolyoza özgü çalışmalar ile genel kuvvetlendirme ve fiziksel aktivite birlikte ele alınabilir.
Skolyozu olan herkes Schroth yapmalı mı?
Her birey için tek bir egzersiz yaklaşımının zorunlu olduğunu söylemek doğru değildir.
Skolyoz yönetiminde kişinin yaşı, eğrilik özellikleri, büyüme durumu, mevcut şikâyetleri ve ihtiyaçları dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle uygun yaklaşım kişiye göre farklılık gösterebilir.
Skolyoz yalnızca omurganın yana doğru eğilmesinden ibaret olmayan, üç boyutlu özellikleri bulunan bir durumdur. Bu nedenle skolyozda egzersiz yaklaşımının da kişinin eğri özelliklerini dikkate alması önemlidir.
Schroth yöntemi; üç boyutlu postür düzenlemeleri, aktif uzama, rotasyonel solunum, gövde kontrolü ve günlük yaşam farkındalığı gibi bileşenleri içeren skolyoza özgü egzersiz yaklaşımlarından biridir.
Skolyozun özellikleri ve ihtiyaçlar kişiden kişiye farklı olduğundan egzersizlerin içeriği ve uygulanma biçimi de bireysel olarak değişebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi önerisi veya kişisel sağlık değerlendirmesi niteliğinde değildir.
Yorumlar